Bir elektrik panosu, içine kaliteli malzeme konduğu için güvenli olmaz; bir bütün olarak doğru tasarlanmış ve doğrulanmış olması gerekir. IEC 61439 standardının ne anlattığını ve pano alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini özetledik.
Elektrik panosu satın alırken çoğu zaman ilk bakılan şey, içinde hangi marka şalterlerin kullanıldığıdır. Oysa kaliteli malzemelerin bir araya getirilmesi, panonun güvenli olacağı anlamına gelmez. Malzemelerin aynı gövde içinde birbirini nasıl etkilediği, ısının nasıl dağıldığı, kısa devre anında baraların ve bağlantıların nasıl davrandığı panonun bütününe ait özelliklerdir. IEC 61439 standardı tam olarak bu konuyu ele alır.
IEC 61439 nedir?
IEC 61439, alçak gerilim şalt ve kontrol düzenlerini, yani günlük dilde alçak gerilim panolarını kapsayan uluslararası standart serisidir. Serinin birinci bölümü (IEC 61439-1) genel kuralları, ikinci bölümü (IEC 61439-2) ise güç şalt ve kontrol düzenlerine ilişkin kuralları içerir. Dağıtım panoları gibi farklı pano tiplerine yönelik başka bölümler de bulunur.
Standardın temel yaklaşımı şudur: Pano, içindeki bileşenlerin toplamı olarak değil, kendi başına bir ürün olarak değerlendirilir. Bu nedenle panonun tasarımının belirli özellikler açısından doğrulanması gerekir.
Tasarım doğrulaması neleri kapsar?
IEC 61439, panonun tasarımının test, hesaplama veya referans tasarımla karşılaştırma gibi yöntemlerle doğrulanmasını ister. Doğrulanan başlıca özellikler şunlardır:
- Sıcaklık artışı: Pano tam yükte çalışırken iç sıcaklığın bileşenlerin ve yalıtım malzemelerinin dayanabileceği sınırlar içinde kalması.
- Kısa devre dayanımı: Baraların, bağlantıların ve taşıyıcıların, kısa devre sırasında oluşan yüksek akım ve kuvvetlere dayanabilmesi.
- Yalıtım ve dielektrik özellikler: Yalıtım mesafelerinin ve malzemelerin gerilime uygun olması.
- Koruma devresinin sürekliliği: Gövde ve topraklama bağlantılarının, bir arıza anında koruma iletkeninin işlevini sürdürmesini sağlaması.
- Mekanik dayanım ve koruma derecesi: Gövdenin dayanımı ve IP koruma sınıfının montaj ortamına uygun olması.
Tasarım doğrulamasına ek olarak, üretilen her pano için rutin doğrulama yapılır. Bu aşamada bağlantıların sıkılığı, kablolama, koruma devresi, yalıtım ve işlev kontrolleri gibi konular gözden geçirilir.
IP koruma sınıfı neden önemlidir?
IP kodu, panonun katı cisimlere ve suya karşı ne ölçüde korunduğunu gösterir. İlk rakam toz ve katı cisimlere, ikinci rakam suya karşı korumayı ifade eder. Kapalı ve kuru bir elektrik odasındaki pano ile dış ortamda, sulama alanında veya deniz kenarındaki bir teknik odada bulunan panonun ihtiyacı aynı değildir. Doğru IP sınıfı, panonun ömrünü ve güvenliğini doğrudan etkiler.
Pano alırken nelere dikkat etmelisiniz?
- Projeye özel tasarım: Panonun bağlanacak yüklere, kısa devre seviyesine ve montaj ortamına göre tasarlanıp tasarlanmadığını sorun.
- Dokümantasyon: Tek hat şeması ve yerleşim çizimleri, ileride bakım ve genişleme için gereklidir.
- Etiketleme: Çıkışların ve bileşenlerin anlaşılır şekilde etiketlenmesi, arıza anında zaman kazandırır.
- Genişleme payı: İleride eklenebilecek yükler için yer ve kapasite bırakılması.
- Üreticinin kalite sistemi: Üretim süreçlerinin tanımlı bir kalite yönetim sistemiyle yürütülmesi, her panonun aynı özenle üretilmesini sağlar.
Aynalı PLC & Otomasyon’un yaklaşımı
Teknik Elektrik adıyla 1973’te alçak ve orta gerilim panolarının elektromontajıyla başlayan birikimimizi bugün Aynalı PLC & Otomasyon olarak sürdürüyoruz. Panolarımızı IEC 61439-1&2 standartlarına uygun olarak, ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi çerçevesinde üretiyoruz. Her projeye özel tasarım yapıyor, müşterilerimizden gelen geri bildirimlerle süreçlerimizi sürekli iyileştiriyoruz. Projeniz için standartlara uygun bir pano çözümü konusunda bizimle iletişime geçebilirsiniz.